Transcription
Mr P.H. Nasoetion
Jakarta
Indonesia
mr A.D. Dirkzwager
Keizersgracht 702
1017 EV Amsterdam
25 januari 1998
Beste Boem,
het is allemaal zo snel gegaan in de laatste drie decaden. De informatie technologie heeft de productcycli zo verkort, dat het voor de normale burger met zijn "small and cloudy brains" en bovendien uitgerust met een aangeboren inertia, de snelle veranderingen niet kan bijbenen.
Ook is de vraag of we met onze simpele hersenen wel de wereldvraagstukken kunnen oplossen? Die waren er niet voor gemaakt.
Indertijd heb ik geschreven over een oude Maya legende, die vertelde dat de mensheid geboren werd met het vermogen om over de horizon heen te kijken. Toen zij hoogmoedig werden en zich met de goden wilden meten, hebben de goden besloten om zand in hun ogen te strooien met als gevolg dat zij niet meer over de horizon heen konden kijken.
De televisie heeft van de wereld een dorp gemaakt.
Ieder dag staan er hier uitgebreide commentaren over de financiële crises in Azië in de krant. Er wordt onderhandeld over duizelingwekkende bedragen in US dollars aan hulpprogramma's. Hoe fragiel een nationale munteenheid als ruilmiddel is, als het vertrouwen wegvalt, lezen we dagelijks in de krantencommentaren. In Indonesië is het 'sauve qui peut," hoe anders is de wisselkoers 1USD = 15000 Roepi te verklaren?
Boem, het ligt niet in mijn bedoeling om de toestand in de wereld te becommentariëren, maar om je te laten weten dat we vaak aan jou en aan de familie denken in deze barre tijden en ik voeg er een advies, uit het boek van Winnie the Pooh, eraan toe: "Remember, at times of sudden immersion it is always important to keep the head above water!"
In een ander boek: "Mythe en Bewustzijn" van Joseph Cambell (1904-1987) and Bill Moyers (1934-2025) vond ik een interessante explicatie over de symboliek van de afbeeldingen op het Dollarbiljet, die voortkomen uit de verlichte ideeën bij het ontstaan van de Amerikaanse natie.
Het uitgangspunt in het gesprek tussen de heren Cambell en Moyers was dat bestaande godsdiensten (mythen) met elkaar overhoop liggen. Moslims tegen Christenen en omgekeerd, als wel Hindoeïsme tegen de Islam, maar dit terzijde.
CAMBEII We hebben mythen nodig, die het individu niet met zijn plaatselijke groep veréénzelvigen, maar met de planeet. De Verenigde Staten staan hiervoor model. Hier waren dertien verschillende kolonisten-volken, die besloten in het wederzijdse belang te handelen, zonder het eigen belang van ieder afzonderlijk, te veronachtzamen.
MOYERS Daar staat iets over op het Grootzegel van de Verenigde Staten.
Cambell Het Grootzegel draait hierom. ik draag een kopie van het Grootzegel bij me in de vorm van een dollarbiljet. Hier is de verklaring van de idealen, die de grondslag vormden van de Verenigde Staten. Kijk naar dit dollarbiljet. Je ziet de piramide links. Een piramide heeft vier zijden. Dit zijn de vier windstreken van het kompas. Er staat iemand op dit punt (heel klein ADD), er staat iemand op dat punt en er staat iemand op dat punt. Bevind je je laag op de piramide, dan ben je aan de ene kant of aan de andere. Maar kom je bij de top, dan komen alle punten samen en daar opent zich het oog van God.
Moyers En voor hen was het de God van de rede.
Cambell Ja. Dit was de eerste natie ter wereld, die ooit gevormd is op basis van de rede en niet eenvoudig door oorlogvoering. Deze heren waren achttiende-eeuwse deïsten,. Hier lezen we: IN GOD WE TRUST. Maar dat is niet de God van de bijbel. Deze mannen geloofden niet in een zondeval. Zij dachten niet dat de geest van de mens was afgesneden van God. De menselijke geest, gereinigd van secundaire -en slechts tijdelijk zorgen, reflecteert met de glans van een gepoetste spiegel de rationele geest van God. De rede brengt je in contact met God. Bijgevolg bestaat er voor deze mannen nergens een bijzondere openbaring, en die is ook niet nodig, want de van feilbare ontdane menselijke geest is voldoende in staat God te kennen. Alle mensen in de wereld zijn hiertoe in staat omdat ze allemaal de rede bezitten. Alle mensen bezitten de rede. Dat is het grondbeginsel van de democratie. Omdat iedere geest vatbaar is voor ware kennis, heb je geen speciaal gezag nodig, of een speciale openbaring, die je vertelt dat het zo moet en niet anders.
MOYERS En toch komen deze symbolen uit de mythologie.
CAMBELL Ja, maar ze komen voort uit een bepaalde eigenschap ervan. Het is niet de mythologie van een bijzondere openbaring. Hindoes bijv oorbeeld geloven niet in een bijzondere openbaring. Ze spreken van een toestand waarin de oren opengaan voor het lied van heelal. Hier is het oog geopend voor de straling van de geest van God. En dat is een deïstisch idee. Als je de idee van de zondeval verwerpt, is de mens niet afgesneden van zijn bron.
Maar even terug naar het Grootzegel. Als je de regels op deze piramide telt, kom je op 13. En onderaan staat een opschrift in Romeinse cijfers. Dat is uiteraard 1776. Nu, als je één en zeven en zeven en zes optelt, krijg je 21 en dan komt men tot de jaren van verstand, niet waar? In 1776 verklaarden de dertien Staten zich zelf onafhankelijk. Het getal 13 is het getal van de transformatie en wedergeboorte. Bij het laatste Avondmaal waren er twaalf apostelen en een Christus, die zou sterven en herboren worden. Dertien is het getal van het uit begrenzing gaan van twaalf in het transcendente. Je hebt de twaalf tekens van de dierenriem en de zon. Deze mannen waren zich sterk bewust van het getal 13 als het getal van verijzenis, wedergeboorte en nieuw leven en ze speelde het hier helemaal uit.
Moyers Ja, maar nuchter bezien waren er inderdaad 13 Staten.
CAMBELL Ja, dat was toch symbolisch? Dit is niet zomaar toeval. Hier zijn 13 Staten op zichzelf symbolisch voor wat ze waren.
Moyers Dat zou dit andere opschrift verklaren: NOVUS ORDO SECLONORUM.
CAMBELL "Een nieuwe wereldorde." Dit is een nieuwe orde van de wereld. En de woorden hierboven: ANNUIT COEPTIS, betekenen: "Hij glimlachte om onze prestatie" of "onze handelingen."
MOYERS Hij....
CAMBELL Hij, het oog, waar het oog voor staat. De rede. In het Latijn hoef je niet "hij" te zeggen, het kan ook "het" of "zij" zijn. Maar de goddelijke macht glimlacht om onze daden.
En zo is de nieuwe wereld gebouwd in de zin van Gods oorspronkelijke schepping, en de weerspiegeling van Gods oorspronkelijke schepping bracht dit te weeg, door middel van de rede.
Als je voorbij die piramide kijkt, zie je een woestijn. Ervoor zie je planten groeien. De woestijn, de beroering in Europa, eindeloze oorlogen, daar hebben we ons van bevrijd en een Staat gesticht uit naam van de rede, niet uit naam van de macht, en daar zal de bloei van het nieuwe leven uit voortkomen.
Kijk nu eens naar de rechter kant van het dollarbiljet. Daar staat de adelaar, de vogel van Zeus.De adelaar is de god die neerdaalt in de tijd. De vogel is het incarnatieprincipe van de godheid. Dit is de Amerikaanse adelaar (e pluribus unum). Het is de Amerikaanse tegenhanger van de adelaar van de oppergod Zeus. Hij daalt neer in de wereld van tegengestelde paren, het terrein van de handeling. De ene soort handeling is oorlog en de andere vrede. Dus heeft de adelaar in één poot dertien pijlen, dat is het principe van oorlog. In de andere heef hij een lauriertak met dertien bladeren, dat is het principe van vreedzaam overleg. De adelaar kijkt in de richtingvan de lauriertak. Zo wilden deze idealisten, die onze Staat stichtten, dat wij kijken; diplomatieke betrekkingen enzovoort. Maar 'god zij dank' houdt hij pijlen in de andere poot, voor het geval dit niet werkt.
Welnu, wat vertegenwoordigt de adelaar? Hij vertegenwoordigt wat op dit stralend teken boven op zijn kop staat aangegeven. Ik gaf ooit les aan het instituut voor de buitenlandse dienst in Washington
over de Hindoe-mythologie, sociologie en politiek. Volgens een uitspraak in het Hindoe-boek over politiek moet de heerser in één hand het oorlogswapen de grote stok houden en in de andere het vreedzame geluid van het lied van samenwerkend handelen."
En daar stond ik met mijn twee handen zo en het hele lokaal lachte. Ik begreep niet waarom. Toen begonnen zij te wijzen. Ik keek om en daar hing deze afbeelding van de adelaar achter mij aan de muur met hetzelfde gebaar dat ik maakte.
Maar terwijl ik keek, merkte ik ook dit teken boven zijn kop en dat hij 9 staartveren had. Negen is het getal van het afdalen van de goddelijke macht naar de wereld. Bij het angelus wordt de klok 9 keer geluid.
Boven de kop van de adelaar zijn 13 sterren gerangschikt in de vorm van een Davidster.
MOYERS Dat was ooit het zegel van Salomon
CAMBELL Ja. Weet je waarom de davidster het zegel van Salomon heet?
Salomon placht monsters, reuzen en andere zaken in kruiken te verzegelen. Je herinnert je uit "Duizend en één nacht" dat ze de kruik opende en de geest eruit kwam? Ik zag dat hier het zegel van Salomon, gevormd door 13 sterren en toen zag ik dat elke driehoek een "tetrakis" van Pythagoras was. Een "tetrakis" (Grieks voor 4 keer) is een driehoek die opgebouwd is uit tien punten. Eén punt in het midden en vier punten op ieder zijde. Dat is het basis symbool van de filosofie van Pythagoras en van toepassing op een aantal onderlinge samenhangende mythologische, kosmologische, "unvollendete."
