Transcription
A.D. Dirkzwager
Keizersgracht 702,
1917 EV Amsterdam.
Rogier van Nieuwenhuizen
van Heemstralaan 3,
6814 KA Arnhem.
Amsterdam, 5 september 2001.
Beste van Nijnatten,
ik stuur je maar weer eens een paar op papier bevroren gedachten daarbij geleid door de zinspreuk: "Placet hic" ...O nee, dat is de verkeerde quote uit het boek: "Latijn voor niet klassiek opgeleide manager". Nee, het moet zijn: Verba volant, scripta manent"
Onze "exchange of correspondence" begint te lijken op de "Vagina monologen", met dien verstande, dat het dan 'ohne 'vagina' geschiedt.
Mijn verjaardag is 18 augustus. Reeds op 10 augustus bereidde ik mij voor op het ontvangen van je kado: "Speak Memory" van Nabokov. Mijn verwantschap met Nabokov is, dat we beiden "Vera" tot echtgenoot hebben gekozen. Meisjes met een andere naam vielen af en kwamen niet voor op de 'short list'. Anders dan Vladimir, heb ik op dit moment van schrijven geen vriendin. O ja, natuurlijk heb ik vele vriendinnen, maar niet zo'n vriendin, waar "vrienden" achter de hand besmuikt over praten en dan weten te vertellen, dat hij bij haar er de koffer inkruipt.
Ik ben reeds begonnen in "Geheugen spreek." V. Nabokov is geboren in 1899. In 1916 (op 17 jarige leeftijd) erft hij een landgoed met 800 hectare land + wat miljoenen liquiditeit. Slechts één jaar heeft hij van zijn weelde kunnen genieten. In 1917 begon revolutie in Rusland en raakte hij alles kwijt. Later simde hij niet over het verlies van bankbiljetten, maar over het feit dat de Bolsjewieken zijn jeugd hebben afgenomen.
Groots !
Vanavond eten we met een Amerikaan en z'n vrouw, die ik in 24 jaar niet gesproken heb noch mee gecorrespondeerd. Wij beiden werkten bij de Bank of Amerika, later omgedoopt in Savannah Bank, in Lagos /Nigeria. Zij wonen in California en hebben ons getraceerd. Kennelijk maken wij op sommigen een onvergetelijke indruk.
Hier, een paar huizen van ons vandaan op de gracht, worden tv-opnames gemaakt voor de serie: "Inspecteur Baantjes" om te voldoen aan het bewustzijnsniveau van de Nederlandse middelmatigheid.
Laten ze Nabokov's "Geheugen spreekt" gaan lezen voor de verandering, Aadje
Bijlage:
Column d.d. 10 aug. 2001 in de Volkskrant
"Vrouw van de Wereld" door Annemarie Oster.
Ik was even aan de Côte d'Azur, in het nostalgische Menton. Eind jaren dertig verbleven Vladimir Nabokov en zijn gezin er in pension Les Hespérides. Vele schrijvers hebben in die - destijds helemaal verrukkelijke - contreien gebivakkeerd: van Casanova tot Zola, van Céline tot Zweig. Ook Scott Fitzgerald en Katherine Mansfield waren er. De een met zijn vrouw Zelda, de ander met zichzelf. Françoise Sagan zat er altijd. En niet te vergeten, die arme Sylvia Plath. Wel te vergeten, die vervelende Sartre (Papa fume une pipe) en Simone de Beauvoir (Maman met een turban).
In een biografie over Nabokov zag ik een foto uit 1938. Om in tranen uit te barsten. Voor de imposante trap van het pension staat, geflankeerd door zijn zoontje Dimitri (witte kniekousen, een donker bonkertje en dito alpinopetje) de schrijver kaarsrecht maar met een éven gebogen linkerbeen in zijn lichte wijde broek, alsof hij ieder ogenblik weg zou kunnen lopen. Maar zo is hij niet getrouwd.
Op de achtergrond zie je de hoge deur van het pension met smeedijzeren hek: een gevangenis? Vanonder de rand van zijn hoed kijkt de pater familias (tegen wil en dank?) neutraal voor zich uit. Hij lijkt een beetje op Mart Smeets, maar dan in het slanker en...gedistingeerder.
Zijn grote cashmere sjaal loopt door onder de dichte knoop van zijn sterk getailleerde jasje dat aan de rechterkant is opgeschort. Dat komt door die hand in zijn zak. Ontspannen maar niet heus. Misschien huist daar wel een gebalde vuist.
Op dat moment was de schrijver verliefd op Irina Guadanini (van Lente in Fialta?). Hij had haar in Parijs ontmoet en zij was hem achterna gereisd - ze ging gewoon een eindje verderop aan het strand zitten. Maar hij wist haar te weerstaan uit liefde voor zijn vrouw Vera. Met hun zoontje waren de echtelieden een jaar tevoren uit Berlijn gevlucht. Vera, bij wie Nabokov tot het eind van zijn leven zou blijven, was joods.
In januari '38 voltooide hij in datzelfde Menton het laatste hoofdstuk van "The Gift". Dat weer wel. 'Blijve schrijve, hè!'. Carmiggelt zei het al.
Ik was in Menton uitgenodigd door de VPRO. Over nostalgie gesproken. De onvolprezen Hans Keller maakt op dit moment, samen met Roel Bentz van den Berg, programmamaker en schrijver, een documentaire over diens vader Han. (Nooit Hans Bentz van den Berg zeggen.) Als vriendin van de familie (bijna een familielid; we gingen gezamenlijk met vakantie in die buurt) mocht ik een duit in het zakje doen. Dat heb ik inmiddels gedaan. Weer eens iets anders dan als radio-omroepster, in het holst van de ochtend, dominees aankondigen, zoals in de jaren zestig bij diezelfde VPRO.
Vanwege de overhaaste vlucht in het hoogseizoen, kwam ik 'ingevlogen' - de jongens waren er al eerder - met Basic Air. Vanuit Zestienhoven. Wat een vriendelijk, fris en overzichtelijk vliegveldje. Sinds kort is het gemoderniseerd. Met eigentijdse middelen maar, op gek genoeg smaakvolle wijze, waardoor het iets ouderwetsigs provinciaals is blijven ademen. Vooral die houten vloeren doen weldadig aan. Even werd ik bevangen door een happy-few-gevoel, alsof de vliegkunst net was uitgevonden.
Straks zat Viruly, "himself" nog achter de stuurknuppel...o, nee. Toch maar liever niet. Onwillekeurig zag ik Ko van Dijk 's nachts in een diffuus verlichte toneelbus Virulietje spelen. Eerst liet hij deze piloot van het eerste uur (bijna het laatste) er lustig op losvliegen, nu eens bestuurder: ontspannen achterover hellend met turend/zonnige blik, dan weer, zoals een kind met uitgespreide armen, het toestel zelf.
Daarbij imiteerde de spotzieke toneelspeler vakkundig het gebrom van de motoren. Terwijl allengs zijn bedaarde zweven in geklapwiek, daarna in vervaarlijk gekapseis ontaardde, zwol ook het geluid aan. Wham! Daar barstte onder luid gelach van de hele bus de pesterige apotheose los: een crash van jewelste met Ko er bovenuit:'Bukken jongens!' Ik was een kind toen ik de anekdote hoorde.
Basic Air (van Transavia) is wel erg basic. De consumpties mag de passagier helemaal zelf betalen; hij/zij krijgt zelfs geen Telegraaf. Goddank had mijn buurman er één.
Gek, zodra dat dagblad binnen mijn bereik is, laat ik mijn Vrij Nederland links (?) liggen. Nu
weet ik alles van "The Making of Discovery", het dagboek van Jeroen Krabbé over zijn film naar het magnum opus van Harry Mulisch (die het net als de maker zelf een méésterlijke film vindt). In VN had ik al gelezen dat Paul de Leeuw, de NCRV-evergreen, "Zo Vader Zo Zoon" gaat presenteren. Ik kon Nederland met een gerust hart achterlaten.
'Do you remember Menton?', vraagt Molly Bloom zich af in haar monoloog uit James Joyces Ulysses. Ik wel. Hierover later meer.
