Transcription
Meiti van Nieuwenhuizen-Vergouwen
Van Heemskerklaan 3
6814 KA Arhem
Amsterdam, 21 februari 2021
Lieve Meiti,
Ik was blij verrast van de week je stem via de telefoon te horen. Sedert de afscheidsdienst van Rogier had ik je niet gesproken. Dit gemis mag je interpreteren dat je mij niet onverschillig bent.
Le liet mij weten dat het leven zonder Rogier moeizaam was en niet mee viel. Tja, na een leven lief een leef met elkaar gedeeld te hebben, kan ik schrijvend, daarop reageren met het cliché (maar o zo waar): " Il ne faut pas pleurer parce que cela n'est plus. Il faut sourire parce que cela a été" (M.Yourcenar, 1903-1987). M.a.w. een rijk leven heb je gehad door getrouwd te zijn met Rogier.
Rogier een mensen mens.
Ter illustratie: Het voorstel is Rogier, dat we de oude mevrouw van den Blink in Antwerpen gaan opzoeken. Zij vraagt zo vaak naar jou en ze is een patiënt van jou. We gaan naar Antwerpen en blijven daar één nacht slapen. We zullen haar uitnodigen voor een etentje in een staminée. Akkoord Aadje.
Aadje: Zal ik dan in het hotel, naast haar appartement, twee kamers voor ons boeken ?
Rogier: Wat? Dat ga je mij toch zeker niet aandoen, die ene keer dat wij op één kamer kunnen slapen?
Aadje: Ik heb weinig geslapen die nacht. Niet voor herhaling vatbaar. Rogier snurkt.
In ons gesprek informeerden wij elkaar hoe wijcde "lock down" periode doorkomen. Toen ik zei dat ik graag lees, merkte jij opdat ik de het boek "De tuinen van Buitenzorg" van Jan Brokken moet lezen.Jij had al gelezen en ik antwoordde dat ik al de eerste 155 bladzijden had gelezen.
Jan Brokken heeft een prachtig verhaal over de Indische tijd van het gezin Brokken geschreven.
Een jong echtpaar Jan en Olga Brokken, getrouwd nog in Nederland, ging voor de zending van het christendom naar Nederlands-Indië in 1935.
Zij kregen daar twee zonen: Boris en Michiel. In Februari 1942 veroverde de Jap Nederlands-Indië . De mannen werden geïnterneerd un een mannenkamp en vrouwen met kinderen tot 10 jaar in een vrouwenkamp.
In 1936 vertrok Albert Dirkzwager (21 jaar) naar Nederlands-Indië, omdat hij daar aangenomen was voor een baan op een rubberplantage. In september 1937 kwam Albert's verloofde Albertien van der Have (20 jaar) geschapperoneerd door haar ouders aan in Djember/Oost-Java. Daar vond de huwelijksvoltrekking plaats.
Getuige was o.a. Karel Dammerman, direkteur van Rijks plantentuin te Bogor. Mijn grootvader Arij Dirkzwager (1873- 1954) was in eersgte echt getrouwd met het zusje van Karel Dammerman. Na haar overlijden in 1912 trouwde Ary in 1914 met Theodora Hoffman. Albert Dirkzwager (1915-2009) was het eerste kind uit de tweede echt.
In 1936 heeft mijn vader Albert Dirkzwager de eerste maand gelogeerd bij Dammerman in Buitenzorg Een resumé van Dammerman's werkzame leven in 's-Lands Plantentuin stuur ik als bijlage mee.
Chiel/Michiel, de tweede zoon van Han en Olga Brokken, geboren op 23 november 1940, is twee maande jnger dan de schrijver van deze brief. Ik ben in het HVA-ziekenhuis in Djatiroto geboren op 6 augustus 1940. De ouders van Han en Olga in Nederland vernamen pas in 1946 de geboorte van hun kleinzoon Michiel.
De van der Have's en Dirkzwagers in Nederland werden m.b.v. Hendrik Willem van Loon, wonende in Amerika, al in juni 1941 op de hoogte gebracht van mijn geboorte in 1940. Mijn ouders stuurden een brief + twee foto's vanuit Indië naar H.W. van Loon
met het verzoek de brief vanuit de USA naar Nederland te sturen.
Amerika was toentertijd nog niet in oorlog met Duitsland en kon nog post naar bezet-Nederland sturen.
Na capitulatie van Japan op 15 augustus 1945 kwam het gezin Dirkzwager in februari 1946 terug in Nederland. Wij vestigde ons op Zuid Beveland/Zeeland omdat mijn vader opgenomen werd in het familiebedrijf te Kapelle.
Over de Indische-tijd werd nimmer gesproken.Veel later memoreerde mijn vader twee gebeurtenissen.
1) Als gevangene van de Jap werd hij als een koeli (deel-uitmakend van de 1000 van de Amahei) getransporteerd naar kleine Indische eilanden in de Oostelijke Archipel om daar airstrips aan te leggen. De Jap verwachtte de geallieerde tegenaanval vanuit het Oosten. Als er een airstrip was aangelegd, werd groep per schip naar een volgend eiland verscheept om daat een airstrip aan te leggen.
Vlak voor de inscheping stond de gevangenen in het gelid op ' 't appèl. Twee gevangenen lagen met zeer besmettelijk dysenterie op de grond. Deze twee werden afgekeurd voor verscheping naar het volgend eiland: te ziek. Eén van de twee was Ab Dirkzwager.
Dat schip, met de gevangene aan boord, werd met een torpedo aangevallen door een geallieerde onderzeeboot.
2) KNIL- gevangenen, die uit het Jappen-kamp bevrijd waren, werden gekeurd om weer ingelijfd te worden bij de KNIL om de rechtsorde te handhaven en de Indische nationalisten te bestrijden. Ook vader Ab Dirkzwager werd gekeurd en afgekeurd. Hij heeft nooit begrepen waarom hij werd afgekeurd. Hij beschouwde dit als een groot geschenk dat hij met zijn vrouw en kinderen zich kon inschepen naar Holland op de ms Johan van Oldebarnevelt
Lieve Meiti, zomaar een paar herinneringen, die het boek van Jan Brokken bij mij losmaakte. Veel liefs, ook van Vera, en" Soyez la bienvenue chez nous à Amsterdam." Aadje
bijlage: Brief van Hendrik Willem van Loon ((1882--1944)
Nieuw Vere
Old Greenwich, Conn.
Tel. OldGreenwich 7-188
6 Juli XXXX I
De kinderkens zijn op weg met uw nieuws naar Kapelle en als alles goed gaat zijn zij er over tien dagen, als wij dan nog in vrede leven met de schoften, want wij moeten nu iw (in war;ADD)
terwijl de zaken in Rusland niet zoo goed gaan.
Ik zelf lig zeer onkritisch in- de laatste jaren te hard en te veel gewerkt en een hart dat het plotseling het welletjes vond. Als er met dat werk nu maar iets bereikt was, maar het was heel weinig. En weer 'geduld' oefenen is niet gemakkelijk.
Met vriendelijke groet
de uwe
Hendrik Willem van Loon
