Transcription
Mevrouw C.Belzer Sinte Maartensdijk
Balemienkruid 59
3068 DA Rotterdam Amsterdam, 22 maart 2022
Lieve Corrie,
toen ik jou ontmoette, zei je:
"Weet je wat ik zo zal missen na het overlijden van George?" Hoezo kan ik dat weten? "jouw Jaarlijkse brief," antwoordde je. 'Voila,' hier is dan mijn 2022 brief waarin ik je een gelukkig 2022 jaar toewens voor de rest van het jaar.. Heb je tot dus de virusbesmetting kunnen ontwijken ? Jij behoort, net zo als Vera en ik, tot de groep kwetsbare ouderen. De echte kwetsbaren waren de ouderen in de verpleeghuizen. De laatste variant van het virus 'omicron' heeft meerdere kennissen van ons ziek gemaakt, ondanks zij alle vaccinaties ontvangen hadden. Vera en ik blijven onverminderd voorzichtig te meer nu Vera op 21 augustus 2021 gediagnosticeerd werd Alzheimer te hebben. Het korte geheugen heeft haar in de steek gelaten en zij heeft ook geen tijdsbesef meer. Zij mag ook niet meer autorijden, omdat je met deze diagnose niet meer verzekerd bent. Dat maakte een grote inbreuk op haar sociale leven, omdat zij niet meer naar de golfbaan mocht rijden om met haar vriendinnen te golfen.
Zij verkeert in een ontkenningsfase en zegt:"Ik mankeer niets." De klinische psychiater gaf haar ziektebeeld in één zin weer: "Wat zij niet weet, heeft nooit bestaan."
Het verloop van van de ziekte Alzheimer stuur ik je in een bijgesloten kopie van een column van de NRC d.d. 2009. Vera is reeds in 'fase 4' beland. Haar moeder kreeg op oudere leven ook Alzheimer. 'Mijn Alzheimer,' zegt Vera, 'is een cadeautje van mijn mijn moeder. Vera realiseert zich niet dat zij over tijd ook dement wordt (ontkenning is een aspect van haat ziektebeeld).
Tot slot : Carpe diem !! Dat doen wij en jij moet dat zeker doen op jouw a.s. 23 maart 2022.
Veel liefs Adriaan.
P.S.
Ingegeven door de volgende zin op bldz 235 in het boek "de Scheppende Mens" van Daniël Boorstin, schrijf ik.
Door ervaringspatronen in woorden te gieten, vond de mens een mogelijkheid om aan zijn korte -en onbestendige tijd van leven te ontkomen." (Ars longa vita brevis)
Weer baby
Dick Swaab
NRC column | Zaterdag 14-03-2009 | Sectie: Overig | Pagina: Z14 | Dick Swaab
De aftakeling bij Alzheimer gaat stap voor stap. Wat het eerst geleerd is, verdwijnt als laatste uit de hersenen.
De ziekte van Alzheimer volgt een vaste route door de hersenen. Onder de microscoop kun je in de hersenen van overledenen de eerste typische Alzheimerafwijkingen zien in de hersenschors van de slaapkwab, de entorhinale cortex. Vervolgens zie je enkele afwijkingen verschijnen in de hippocampus. Op dat moment zijn er nog geen symptomen, de overledene heeft dus nooit geweten dat het ziekteproces in de hersenen al begonnen was. Maar als de slaapkwab en de hippocampus fors door de ziekte van Alzheimer worden aangedaan, dan treden er problemen op van het kort termijn geheugen.
Men weet niet meer wat er kortgeleden is gebeurd, maar kan zich nog haarfijn details te herinneren van een feestje op de lagere school. Als tenslotte de ziekte van Alzheimer de overige hersenschorsgebieden aantast, wordt de patiënt dement.
Sommige dementerende kunstschilders met de ziekte van Alzheimer hielden opvallend intacte creatieve artistieke vaardigheden. Zo kon een schilderes nog uitstekende portretten maken, maar er geen adequate prijs meer voor vragen, laat staan erover onderhandelen. Deze kunstschilderes maakte tot het laatste moment gebruik van het achterste deel van de hersenschors, dat als laatste wordt aangetast.
Niet alleen de microscopische veranderingen, maar ook de uitval van functies verloopt tijdens het Alzheimerproces volgens een vast patroon. Hierbij verdwijnen de vaardigheden in precies de omgekeerde volgorde als waarin we ze verworven hebben tijdens onze ontwikkeling.
Deze volgorde blijkt uit de stadia die tijdens het Alzheimerproces doorlopen worden en die door dr. Barry Reisberg in New York genummerd werden. In stadium 1 is er niets aan de hand. In stadium 2 kan men zijn spullen niet meer terugvinden, men merkt dat er problemen op het werk ontstaan maar kan het vaak nog aardig verborgen houden. In stadium 3 merken anderen ook dat je je werk niet meer uit kan voeren. In stadium 4 loopt het mis met complexere taken, zoals het ordenen van de financiën. Vervolgens (5) heb je hulp nodig met het uitzoeken van kleding. Dan (6a) heb je hulp nodig bij het aankleden, (6b) met het wassen, (6c) er ontstaan problemen op het toilet met doortrekken en het afvegen van je billen, men wordt incontinent voor urine (6d) en voor ontlasting (6e). In stadium 7a spreek je nog maar één tot vijf woorden per dag en vervolgens spreek je geen verstaanbare woorden meer (7b), je kunt niet meer lopen (7c), en dan niet meer zelfstandig zitten (7d). Vervolgens (7e) verdwijnt de glimlach, waar iedereen zo blij mee was toen je een baby was, en dan kun je (7f) je hoofd niet meer zelf optillen. De patiënt ligt uiteindelijk in foetale houding in bed, en als je dan een vinger in zijn mond steekt heeft hij een zuigreflex. Helemaal terug naar het stadium van een pasgeboren baby.
Taal en muziek zitten opgeslagen in een deel van het geheugen dat pas in een late fase van de ziekte wordt aangedaan. Het spreken verdwijnt pas in laat in stadium 7. Muzikale vaardigheden kunnen bij Alzheimer-patiënten zeer lang behouden blijven. Een dementerende professionele pianiste kon geen gesproken of geschreven teksten of geschreven muziek meer onthouden. Maar ze was nog steeds in staat nieuwe, onbekende, muziek die zij te horen kreeg te onthouden en te reproduceren met een heel goed muzikaal gevoel. In een later stadium speelde ze nog steeds met veel plezier voor haar bekende melodieën. Ook bij een violist met Alzheimer zijn zulke intacte muzikale vaardigheden beschreven. En zoals te verwachten bij een functie die zo lang behouden blijft, zijn de effecten van muziek op de hersenfuncties al heel vroeg tijdens de ontwikkeling aanwezig. Te vroeg geboren couveusekinderen worden kalmer, hebben betere zuurstofwaardes en mogen de couveuse sneller verlaten als er muziek wordt gespeeld. Pasgeborenen hebben veel meer aandacht voor het zingen dan voor het spreken van de moeder en ze zijn gevoelig voor het ritme van muziek. De ziekte van Alzheimer volgt de reorganisatieregel, waarbij degenen die het laatst in het bedrijf gekomen zijn er het eerste uit moeten, en de oudste functionarissen het langste mogen blijven zitten. Maar van reorganisatie is geen sprake in het brein, alleen maar van sloop.
Info: De auteur is hoogleraar in de neurobiologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is verbonden aan het Nederlands Instituut voor hersenonderzoek. Vragen en reacties kunt u sturen naar zbrieven@nrc.nl
Trefwoord: Neurologie; Ziekten
Op dit artikel rust auteursrecht van NRC Handelsblad BV, respectievelijk van de oorspronkelijke auteur.
